Samiec w akwarium
Samiec Paraneetroplus bulleri w akwarium Richarda Robinsona, Nottinghamshire [Anglia].Zdjęcie wykonał Juan Miguel Artigas Azas. (04-kwi-2006). Określa Juan Miguel Artigas Azas

Rodzina
Cichlidae

Podrodzina
Cichlinae

Plemię
Therapsini

Rodzaj
Paraneetroplus

Status
prawidłowy


Opiekun

Opublikowany:

Ostatnia aktualizacja:
16-kwi-2015

Paraneetroplus bulleri Regan, 1905


Tłumacz: Piotr Koba (28-gru-2015)

Oryginalny opis jako Paraneetroplus bulleri:

ZooBank:D7622F06-40F6-439D-8DF2-8C4EF45FEFEA.

  • Regan, Charles Tate. 1905. "A revision of the fishes of the American cichlid genus Cichlosoma and of the allied genera". Annals and Magazine of Natural History. (Ser. 7) vol. 16; pp 60-77; 225-243; 316-340; 433-445 (crc00042)

Historia nazewnictwa:

Zamieszkiwane kraje:

Etymologia: Nazwany na cześć Dr. A. C. Bullera, który odłowił okaz typowy w Meksyku.

Nazwy popularne: Corrientera del Coatzacoalcos (literature, Spanish), Mojarra del Sarabia (literature, Spanish), Sarabia cichlid (literature, English).

Typy: holotype: BMNH 1890.10.10.94 (1).

Holotyp: Osobnik o długości całkowitej 218 mm, pochodzący z Rio Sarabia w stanie Oaxaca [Meksyk], odłowiony przez Dr. A.C. Bullera i przechowywany w Muzeum Historii Naturalnej [Londyn] z oznaczeniem 1890.10.10.94.

Diagnoza taksonomiczna: Paraneetroplus bulleri wyraźniej wykazuje kształt uzębienia charakterystyczny dla rodzaju według opisu Regana (1905:436); szerokie, spłaszczone i ostre bądź zaokrąglone. Dwa zdjęcia (górnej i dolnej szczęki), na których można dokładnie przyjrzeć się uzębieniu P. bulleri zamieszczono w ponownym opisie rodzaju Paraneetroplus autorstwa Allgayera (Allgayer, 1988:8). Regan uważał, że P. bulleri jest gatunkiem przejściowym pomiędzy Paraneetroplus nebuliferus a Neetroplus nematopus.

Cechą diagnostyczną, która odróżnia Paraneetroplus bulleri od pozostałych gatunków Paraneetroplus jest wydłużenie piątej i szóstej podłużnej, czarnej plamy na boku (pierwsza z ciągu tych plam jest słabo zaznaczona w okolicy wieczka skrzelowego), które sięgają po podstawę płetwy grzbietowej, a szósta jej krawędzi. Pomiędzy owymi plamami, na łuskach w grzbietowej części ciała występuje połysk o łososiowej barwie, który wzmacnia się u odbywających tarło osobników. Drugi obszar z różowymi łuskami jest obecny na grzbiecie osobników w czasie tarła bądź dominujących. Ogon i końcówki płetw grzbietowej i odbytowej są czerwone, podobnie jest z pokrywą przedwieczkową, wieczkiem skrzelowym, piersią, policzkami u dorosłych osobników.

Rozmiar: Holotyp ma 218 mm dł. całkowitej. Niemniej jednak, przynajmniej w niewoli samce mogą dorastać do około 30 cm, a samice około 25 cm. Kullander (2003:641) podaje jako maksymalny rozmiar 25,5 cm.

Dymorfizm płciowy: Brak wyraźnych różnic między płciami; samce rosną większe. Możliwe jest sprawdzenie pokładełek, u samców są zaostrzone, a u samic tępo zakończone.

Lokalizacja typu: Río de Sarabia, Meksyk.

Występowanie: Paraneetroplus bulleri jest endemitem szybko płynących rejonów na niewielkiej wysokości nad poziomem morza (do około 230 metrów) w środkowej i górnej części systemu rzecznego Coatzacoalcos, wraz z jego głównymi dopływami, z Rio Uxpanapa, Coatzacoalcos, Grande, Sarabia oraz Jaltepec włącznie, zlokalizowanymi w północnej części Przesmyka Tehuantepec w Meksyku (Artigas Azas, 2008; Miller, 2005).

Lokalizacje: Ajal River (Meksyk, rodzimy), Río Chalchijapan (Meksyk, rodzimy), Río Solosuchil (Meksyk, rodzimy).

Siedlisko: Paraneetroplus bulleri zamieszkuje ocienione, płytkie (do około 2 metrów) rejony z szybkim do średniego nurtem w strumieniach i rzekach swojego obszaru występowania, które są zazwyczaj pozbawione roślinności wodnej. Substrat stanowią zwykle piach, muł i skały. W strumieniach, które zamieszkuje Paraneetroplus bulleri często znajdują się głazy.

Woda jest przejrzysta i ma dużą zawartość rozpuszczonego tlenu, a siedliska są w nienaruszonym stanie, niemniej muł i detrytus są obecne i w czasie deszczów obniżają widoczność. Do parametrów wody Paraneetroplus bulleri zaliczamy zakres temperatury od 20 do 28ºC, pH w alkalicznym stronie skali od 7,5 do 8,0, a twardości są średnie.

Rzeki w zasięgu występowania Paraneetroplus bulleri płyną wśród tropikalnego lasu deszczowego w północnej części Przesmyku Tehuantepec w Meksyku, a ich źródła znajdują się w porośniętych tropikalnym lasem deszczowym górach, włącznie z rezerwatem biosfery Chimpalas. Roczna suma opadów przekracza 1000 mm, a w w części jego zasięgu występowania może dochodzić do 2500 mm. Po deszczach rzeki potrafią znacząco podnieść swój przepływ, co w konsekwencji obniża widoczność i temperaturę (Artigas Azas, 2008).

Pokarm: Przeważnie Paraneetroplus bulleri jest spotykany w grupach przeciwstawiających się bardzo silnemu nurtowi, gdzie używają swoich dolnych otworów gębowych i dłutowatych zębów, doskonale przystosowanych do odrywania fragmentów peryfitonu i glonów porastających powierzchnie skał w płytkich rejonach wystawionych na działanie promieni słonecznych. W rzekach tych spotykane są również młode żerujące na glonach, ale preferują one chowanie się wśród skał i głazów (Artigas Azas, 2008).

Odżywianie się przez ryby peryfitonem jest łatwe do zidentyfikowania, ponieważ po żerowaniu prezentują one bardzo mocno zaokrąglone brzuchy, co wynika z niskiej wartości odżywczej tego pokarmu, wymuszającej przyjmowanie jego dużej ilości dla zapewnienia odpowiedniego odżywienia. Peryfiton (aufwuchs) jest pełen małych owadów, sinic i pasm glonów, co oznacza, że określenie ryby żywiącej się nim jako roślinożerna jest błędne.

Skierowany ku dołowi otwór gębowy Paraneetroplus bulleri usprawnia jego żerowanie na skałach w silnym nurcie rzeki, bo ryba nie jest zmuszona do ustawiania się pod dużym kątem (i przeciwstawiania się nurtowi) by móc pobrać pożywienie, dzięki czemu zużycie energii w czasie żerowania jest zoptymalizowane.

Rozmnażanie: Sezon tarliskowy Paraneetroplus bulleri zaczyna się późną zimą w marcu i na początku wiosny, a jego szczyt przypada w kwietniu. W tym czasie woda rzek znajduje się w płytszej i cieplejszej fazie, pozwalając na zdobywanie dużej ilości pożywienia. Paraneetroplus bulleri zaczyna rozmnażać się, gdy samce osiągają minimum 20 cm, podczas gdy samice są mniejsze, mając około 15 cm długości całkowitej.

Wygląda na to, że pary tworzą się przed objęciem terytorium, które jest bronione przez już dobraną parę. Preferowane miejsca do odbycia tarła nie znajdują się w silnym nurcie, ale zaraz poza zasięgiem bystrzy, gdzie woda ma przeciętny, ale wciąż dość mocny nurt. Pary wykopują w żwirze małe zagłębienie o średnicy około 30 cm . Dołek ten ma przeważnie nie więcej niż 5 cm głębokości. Wówczas powierzchnia żwiru i skał w gnieździe jest oczyszczana przez parę z wszelkich zanieczyszczeń, choć na powierzchni zostaje nieco osadu.

Samce patrolują terytorium zataczając duże koła, natomiast samice pozostają nad gniazdem. Gdy pojawiają się pokładełka, widoczne jako białe wypustki w rejonie brodawki płciowej, tarło jest tylko kwestią czasu. Dochodzi do niego, gdy samica składa rzędy silnie lepkich jak bezpośrednio na żwir lub otoczaki, bez ustanku przechodząc z jednego rzędu do kolejnego. Jaja, które liczą kilkaset sztuk, mają około 2 mm średnicy po dłuższej osi, są zielone i przeźroczyste, doskonale zlewając się ze skałami, na których są składane.

Samce są płochliwe i rzadko pozostają na swoich terytoriach by stawić czoła jakiemukolwiek napotykanemu zagrożeniu. Samice pozostają na miejscu do chwili, gdy zagrożenie jest uznawane za zbyt duże i potrafią w jednej chwili opuścić swoje gniazda, ale przeważnie zaczynają zataczać coraz większe koła, by zdezorientować potencjalnego drapieżnika i oddalić go od prawdziwego miejsca, gdzie znajdują się jaja, które są niemal niewidoczne. By być w stanie obserwować te pielęgnice w czasie tarła, należy zbliżyć się do nich w spokojny i cierpliwy sposób, dzięki czemu ryby pozostaną na swoim miejscu. Gdy samica opuści swoje złoże ikry, może ona stać się łupem ławic Astyanax. Jeżeli zostanie przez nie zauważona jest spisana na straty, ponieważ nawet parze rodzicielskiej nie uda się jej uratować.

W akwarium larwy wykluwają się po około dwóch dniach od tarła. Bezbronne larwy posiadają woreczek żółtkowy, który dostarcza im pożywienia przez około pięć dni. W tym czasie larwy są przenoszone przez samicę do szczeliny pomiędzy skałami znajdującymi się wewnątrz gniazda. Odkąd młode zaczynają swobodnie pływać, są zabierane przez rodziców w rejony o mocniejszym prądzie wody, gdzie pozostają bardzo blisko dna i wydają się dawać sobie świetnie radę.

Od tej chwili pary są gotowe do podejmowania większego ryzyka i pozwalają (przynajmniej samica) na obecność obserwatorów. W razie jakiegokolwiek zagrożenia, młode jednogłośnie opadają pod skały lub w szczeliny do czasu, aż będą bezpieczne. Pary rodzicielskie muszą być bardzo ostrożne, ponieważ zagrożenie ze strony dużych ławic Astyanax pożerających młode - w zapewnienie przetrwania których dorosłe osobniki włożyły już dużo energii - jest bardzo realne. Młode nieustannie dziobią odsłonięte skały znajdujące się w bardzo płytkiej wodzie i wydają się mieć dużo siły, niezbędnej do manewrowania w bystrzach, nawet w tak młodym wieku. Sygnały wydawane przez matkę, wykonywane poprzez nerwowe potrząsanie ciałem oraz podnoszenie i opuszczanie płetw, są szybko podejmowane przez gromadkę młodych. Typowo dla innych pielęgnic z Ameryki Środkowej, samiec prowadzi rodzinę.

Pary wodzą młode do osiągnięcia przez nie około dwóch centymetrów długości całkowitej, wówczas postanawiają one opuścić swoich rodziców. Małe P. bulleri są pospolite w bardzo płytkich bystrzach o skalnym podłożu, pływają zazwyczaj pomiędzy otoczakami, gdzie w razie jakiegokolwiek zagrożenia potrafią się bardzo szybko schować (Artigas Azas, 2008).

Akwarystyka: Dokładna data wprowadzenia Paraneetroplus bulleri do akwarystyki jest nieznana, ale musiało to mieć miejsce w połowie lat 80tych, a dokonał tego albo Jean Claude Nourissat i in. z Francji albo Rainer Stawikowski i in. z Niemiec. Zdjęcie P. bulleri Rio Sarabia jest widoczne w książce Wernera & Stawikowskiego (1985:97). Wprowadzenie gatunku do akwariów w USA, które nastąpiło po Europejskim debiucie gatunku, skąd najprawdopodobniej został importowany.

Przeczytawszy o naturalnych warunkach siedliska tej pielęgnicy powinniście mieć dość jasny obraz parametrów wody, jakie wymaga dla dobrego samopoczucia. Niezbędna jest dobrze natleniona woda o małej zawartości rozpuszczonych metabolitów. Jej temperatura powinna znajdować się w zakresie, który spotykają w naturze. Pozwoli ona nie tylko na wystarczający poziom aktywności, ale również na odpowiednią ilość rozpuszczonego w wodzie tlenu, zapobiegając stresowi i chorobom. Nie wywiązanie się z tych parametrów jest bardzo łatwe do zaobserwowania, ponieważ ryby dramatycznie zwiększają tempo oddychania, co powoduje u nich stres.

Wart rozważenia jest również rozmiar akwarium - polecam wykorzystanie długiego zbiornika, przekraczającego 1,8 metra, ale im dłuższe akwarium tym lepiej. Paraneetroplus bulleri to szybka i zdecydowanie agresywna pielęgnica, zwłaszcza wewnątrzgatunkowo. Większe osobniki nieustannie gryzą podstawy płetwy ogonowej przedstawicieli swojego gatunku aż dochodzi do ich poważnego uszkodzenia. Ponieważ są to ryb żyjące w bystrzach, podejrzewam, że takie uszkodzenie może mieć dla nich krytyczne znaczenie w naturalnym środowisku.

Żwir, otwarte przestrzenie i nieco kryjówek to to, co należy im udostępnić, ponieważ sprawia, że ryby czują się bezpiecznie i pozwalają na obserwację części ich naturalnego zachowania. Jak w przypadku wszystkich pielęgnic środkowoamerykańskich, tarło nie jest trudne do osiągnięcia pod warunkiem, że spełni się ich wymagania. Małe zagłębienia są przeważnie wykopywane na otwartych przestrzeniach i używane do tarła, które może być stymulowane podniesieniem ilości pożywienia oraz temperatury po kilku dniach postu.

Narybek można łatwo skarmiać naupliusami artemii. Dorosłe, choć w większości roślinożerne, powinny podejmować każdy oferowany typ pożywienia. Podejrzewam, że w naturalnym środowisku przejawiają pewien stopień oportunizmu pokarmowego oraz że peryfiton bez wątpienia zawiera nie tylko materię roślinną. Tak czy siak, ryby te chętnie pobierają wszelkie oferowane pokarmy suche. Należy kierować się zdrowym rozsądkiem, podając im dobrej jakości karmę i uważać, by nie karmić ich zbyt dużą ilością białka zwierzęcego, do którego nie są przyzwyczajone w naturze, i które może spowodować u nich problemy z trawieniem.

Nie należy zapominać o ich naturalnej płochliwości, która jest pierwszym problemem, który należy pokonać, by zapewnić ich dobre samopoczucie i doprowadzić je do tarła, prezentując pełnię swojego ubarwienia i zachowań. Istnieje kilka sposobów na pokonanie ich płochliwości: w tym celu doskonale nadają się ryb towarzyszące, a w tej roli sprawdzą się piękniczki i aterynokształtne. Inną metodą jest trzymanie tych ryb w wysoko położonym akwarium. W naturze śmierć grozi im z góry, i ryby te czują się znacznie pewniej gdy nie mają wrażenia, że są nieustannie obserwowane z góry. Temperatura w środku do górnej części zakresu sprawia, że są aktywne i śmiałe, ale rozciągnięte w czasie zróżnicowanie jest dla nich dobre. Wszystko to może być jednak daremne jeżeli nieustannie znęcają się nad nimi bardziej agresywni towarzysze, więc warto zwrócić na to uwagę.

Śmiem twierdzić, że przezwyciężywszy ich nieśmiałość i zapewniwszy im właściwie warunki, niewiele może stanąć na drodze temu, by ujęły was swoją urodą i obdarowały was swoim cudownym zachowaniem godowym. Młode są pilnie strzeżone i mogą osiągnąć dorosłość w akwarium pod warunkiem, że nie ma w nim dużych drapieżników (Artigas Azas, 2008).

Ochrona: Paraneetroplus bulleri nie jest wpisany przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody do Czerwonej Księgi Gatunków Zagrożonych IUCN jako. Paraneetroplus bulleri nie znajduje się w Meksykańskiej Oficjalnej Normie NOM-059-ECOL-2001, ani też w Czerwonej Księdze Zagrożonych Gatunków IUCN. Ich siedliska pozostają stabilne na całym obszarze występowania gatunku.

Niemniej istnieje dla tego gatunku ważne zagrożenie: pozornie nieustająca wycinka lasów w północnej części Przesmyku Tehuantepec zwiększa ilość osadów na skałach i ogranicza przejrzystość wody w miejscach, gdzie ten gatunek występuje, obniżając ilość dostępnego pożywienia i stwarzając zagrożenie dla tego i innych gatunków.

Przez wiele lat plan wprowadzenia ogromnego inżynieryjnego projektu dla ustanowienia szybkiej i taniej drogi transportowej dla towarów do i z Atlantyku oraz Pacyfiku przez Przesmyk Tehuantepec jako alternatywa dla Kanał Panamskiego, zagrażał niezwykle bogatemu ekosystemowi potencjalnie dotkniętego nim obszaru. W skład projektu wchodziłyby linie kolejowe oraz superautostrada dla transportu produktów, co prawdopodobnie wpłynęłoby pod względem ekologicznym na ten rejon i prawdopodobnie doprowadziłoby do jego zanieczyszczenia, jako że przeważnie nie jest to gospodarka prowadzona w ostrożny sposób. Bardzo prawdopodobne, że ów projekt zostanie pewnego dnia wprowadzony w życie ale miejmy nadzieję, że zostanie to zrobione w sposób, który uszanuje niezwykle bogatą florę i faunę tego cudownego miejsca na Ziemi.

Komentarze: Pierwotne umieszczenie tego gatunku w rodzaju Paraneetroplus uzyskało akceptację (Allgayer, 1988) po ograniczeniu rodzaju Cichlasoma dokonanemu przez Kullandera (Kullander, 1983). Jednak Miller (2005:373) nie uznawał Paraneetroplus i umieścił P. bulleri w rodzaju Theraps.

Filogeneza i relacje Paraneetroplus bulleri zostały przestudiowane przy użyciu porównań DNA mitochondrialnego i/lub jądrowego (Říčan et al., 2008; López-Fernández et al., 2010; McMahan et al., 2010). P. bulleri okazuje się być blisko spokrewniony z gatunkami Vieja (regani oraz maculicauda) i Paratheraps (bifasciatus, breidhori, hartwegi, fenestratus, guttulatus, melanurus).

Literatura (13):

  • Allgayer, Robert. 1988. "Redescrition du genre Paraneetroplus Regan 1905, et description d'une espèce nouvelle du Mexique". Revue Française des Cichlidophiles. vol. 9 (n. 75): pp. 4-22 (crc00268)
  • Artigas Azas, Juan Miguel. 2008. "Corrientera del Coatzacoalcos - Pareneetroplus bulleri Regan, 1905". Cichlid News Magazine. v. 17 (no. 3): pp. 11-16 (crc01576) (streszczenie)
  • IUCN. 2002. "IUCN Red List of Threatened Species". International Union for the Conservation of Nature (crc01159)
  • Instituto Nacional de Ecología (INE). 2001. "NORMA Oficial Mexicana NOM-059-ECOL-2001". Mexico (crc01158)
  • Kullander, Sven. 2003. "Family Cichlidae (Cichlids)". Check list of the freshwater fishes of South and Central America. pp. 605-654 (crc01092)
  • Kullander, Sven. 1983. "A revision of the South American cichlid genus Cichlasoma (Teleostei: Cichlidae)". Swedish Museum of Natural History. 296 pp. (crc00309) (streszczenie)
  • López-Fernández, Hernán & K.O. Winemiller & R.L. Honeycutt. 2010. "Multilocus phylogeny and rapid radiations in Neotropical cichlid fishes (Perciformes: Cichlidae: Cichlinae)". Molecular Phylogenetics and Evolution. 55(3): 1070–1086 (crc02456) (streszczenie)
  • McMahan, Caleb D. & A.D. Geheber & K.R. Piller. 2010. "Molecular Systematics of the Enigmatic Middle American Genus Vieja (Teleostei: Cichlidae)". Molecular Phylogenetics and Evolution. 57(3):1293-1300 (crc02683) (streszczenie)
  • Miller, Robert Rush. 2005. "Freshwater Fishes of Mexico". University of Chicago Press, Chicago. pp. 1-524 (crc01245)
  • Miller, Robert Rush. 1966. "Geographical distribution of Central American freshwater fishes". Copeia. v. 1966 (n. 4); pp. 773-802 (crc01105)
  • Regan, Charles Tate. 1905. "A revision of the fishes of the American cichlid genus Cichlosoma and of the allied genera". Annals and Magazine of Natural History. (Ser. 7) vol. 16; pp 60-77; 225-243; 316-340; 433-445 (crc00042)
  • Stawikowski, Rainer & U. Werner. 1985. "Die Buntbarsche der Neuen Welt. Mittelamerika". Essen (crc01091)
  • Říčan, Oldřich & R. Zardoya & I. Doadrio. 2008. "Phylogenetic relationships of Middle American cichlids (Cichlidae, Heroini) based on combined evidence from nuclear genes, mtDNA and morphology". Molecular Phylogenetics and Evolution. 49: 941-957 (crc01818) (streszczenie)

Katalogi zewnetrzne: Catalog of Fishes, Encyclopedia of Life, FishBase, ZooBank.

Cytat:

Artigas Azas, Juan Miguel. (kwietnia 16, 2015). "Paraneetroplus bulleri Regan, 1905". Cichlid Room Companion. Źródło: na października 14, 2019, od: https://cichlidae.com/species.php?id=228&lang=pl.