Dorosły osobnik w akwarium
Chortiheros wesseli, w akwarium Rusty'ego Wessela, w Louisville.Zdjęcie wykonał Juan Miguel Artigas Azas. Określa Juan Miguel Artigas Azas

Rodzina
Cichlidae

Podrodzina
Cichlinae

Plemię
Therapsini

Rodzaj
Chortiheros

Status
prawidłowy


Opiekun

Opublikowany:

Ostatnia aktualizacja:
21-wrz-2016

Chortiheros wesseli (Miller, 1996)

Honduras Mojarra.


Tłumacz: Piotr Koba (24-maj-2015)
image

Oryginalny opis jako Theraps wesseli:

ZooBank:6E2E8166-9B22-409B-ABFF-8E97D62C6A90.

  • Miller, Robert Rush. 1996. "Theraps wesseli, a new species of cichlid fish from the Caribbean slope of northern Honduras". Tropical Fish Hobbyist Magazine. (44); 10 (#484); pp. 179-183 (crc00058)

Historia taksonomiczna:

Etymologia: Dedykowany przyodnikowi-amatorowi, który poświęca się zbieraniu informacji na temat ekologii, zachowań oraz identyfikacji pielęgnic środkowoamerykańskich. Richard (Rusty) Wessel, który jest jednym z wielu entuzjastycznych pielęgnicomaniaków zdobywających informacje stanowiące ogromną wartość dla profesjonalnych ichtiologów (Miller, 1996:180).

Nazwy popularne: Honduras Mojarra.

Typy: holotype: UMMZ 231103 (1), paratypes: UMMZ 223306 (8).

Holotyp: dorosły samiec długości 110 mm SL (długości standardowej), przechowywany w Muzeum Zoologii Uniwersytetu Michigan z oznaczeniem UMMZ 231103.

Paratypes: 8 młodych i dorosłych osobników długości 36-112 mm SL. Przechowywane z oznaczeniem UMMZ 223306.

Wszystkie dziewięć okazów pochodzi z Rio Belleaire, koło mostu CA 13 (niedaleko Entelina), 8 km na południe od przeprawy nad Rio Jutiapa w dorzeczu Rio Papaloteca, Departmento de Atlantida; 15° 41' 30" W. Lat., 86° 30' N. Long., 2 czerwica 1993 roku, odłowione przez Rustyego Wessela i kolegów.

Diagnoza taksonomiczna: Chortiheros wesseli różni się od pozostałych gatunków z rodzaju Theraps (traktowanego jako grupa wg Regan, 1905) następującą kombinacją cech: (1) bardzo smukłe ciało, (2) wstęga boczna od górnej części wieczka skrzelowego, poniżej linii bocznej, wznosząca się do poziomu dolnej linii bocznej i rozciągająca się od pyska po podstawę płetwy ogonowej, (3) brak pionowych pasów na bokach, (4) okrągła, bądź kwadratowa, czarna plama na podstawie płetwy ogonowej, (5) zaostrzony pysk umiejscowiony wysoko na głowie, (6) ukośny otwór gębowy i (7) barwy godowe z czarną brzuszną stroną ciała u obydwu płci (z: Miller, 1996:180).

Rozmiar: Największy osobnik z serii typów ma 112 mm SL. co odpowiada około 14 cm długości całkowitej. Największy samiec jakiego widziałem w niewoli ma około 15 cm długości całkowitej, a największa samica ok. 10 cm.

Dymorfizm płciowy: Samce są większe, mniej kolorowe niż samice i mają dłuższy pysk.

Lokalizacja typu: Río Belleaire przy mście CA13, 8 km na południe od przeprawy nad Rio Jutiapa, Atlantida, 15°41'30.

Występowanie: Chortiheros wesseli żyje w co najmniej trzech strumieniach w północnym Hondurasie: Rio Jutiapa, Rio Belleaire i Rio Hauron. Wszystkie trzy lokalizacje należą do dorzecza Rio Papaloteca we wschodniej części Departmento de Atlantida [Honduras], pomiędzy przybrzeżnym miastami La Ceiba a Sava (na niektórych mapach Saba). Wszystkie trzy strumienie biorą swój początek w lasach mgłowych przybrzeżnego pasma Kordylierów i wpada do Morza Karaibskiego (Wessel, 1998).

Lokalizacje: Bellaire River (Honduras, type locality), Rio Jutiapa (Honduras, rodzimy).

Siedlisko: Początkowo Chortiheros wesseli złowiono w przy przeprawie nad rzeką Belleaire, naprzeciwko Entelina, przy drugim moście na wschód od miasta Jutiapa. Rzeka ta, będąca dopływem Rio Jutiapa miała maksymalną szerokość 20 metrów, a prędkość jej nurtu wynosiła 1 m/s. Podłoże stanowiły głazy (45%), żwir (25%), bystrza i piasek (25%) oraz muł (5%). Przejrzystość wody w czasie pory suchej (od stycznia do czerwca) jest określana jako spektakularna. Głębokość wody wynosiła około 2.4-3.0 m, roślinność brzegowa była tam nieliczna, a na skałach znajdowało się niewiele glonów. Odczyn pH wody wynosił około 7,8, była miękka, a jej temperatura wynosiła 24,5-25 °C. Wokół brzegów gdzie odławiano ryby nie rosły żadne drzewa, choć rzeka była otoczona gęstą, zieloną roślinnością. Nowy gatunek preferuje obszary z głazami, skałami i najmocniejszym prądem wody. Nawet w środowisku naturalnym ryba ta jest rzadka, Rusty Wessel podał szacunkową liczbę jednego C. wesseli na tysiąc innych ryb (zebrane na podstawie: Miller, 1996:183; Wessel, 1998).

Ochrona: Chortiheros wesseli nie jest wpisany przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody do Czerwonej Księgi Gatunków Zagrożonych IUCN jako.

Pokarm: Brak informacji o żywieniu się C. wesseli, ale kształt ciała i pozycja pyska wskazuje, że nie żywi się on peryfitonem (aufwuchs), lecz bardziej prawdopodobnie jest to owado- lub mięczakożerca.

Rozmnażanie: Zarówno samce i samice Chortiheros wesseli wykształcają szatę godową, która charakteryzuje się dolną częścią ciała w barwie aksamitnej czerni, podczas gdy górna część pozostaje bardzo jasna. Samice mają na sobie więcej czarnego koloru, który jednocześnie jest intensywniejszy. Jest to zrozumiała sytuacja, jako że w czasie tarła samice, mniejsze i pozostające w bliższym kontakcie z narybkiem, wymagają lepszego sygnalizowania ich agresywnego nastawiania potencjalnym zagrożeniom. Z drugiej strony samce, będące większymi i mniej poświęcające się młodym przeważnie nie tracą tyle energii na przybranie ubarwienia godowego, przez co unikają jednocześnie niechcianej uwagi ze strony drapieżników, co zapewnia uderzająca szata godowa. Niemniej jednak mniejsze samce mogą ubarwiać się równie intensywnie co samice. Barwy te pozostają niezmienne przez cały okres tarła, a ryby przyjmują je na około tydzień przed podejściem do tarła, nie tracąc ich do czasu, aż młode osiągają około 25 mm długości.

C. wesseli jest gatukiem otwartego wyglęgu, u którego oboje rodzice opiekują się potomstwem. Ziarna ikry są umieszczane pomiędzy szczelinami w skałach, a ich liczba sięga kilkuset sztuk. Pary strzegą jaj, larw i narybku w rwącym prądzie rzeki pomiędzy głazami. Samica pozostaje w bezpośredniej otoczeniu jaj oraz narybku, natomiast samiec pilnuje okolicy. W obronie młodych samce są ostrożniejsze niż samice i uciekają, gdy zbliżą się niebezpieczeństwo Miller, 1996:182).

Akwarystyka: Chortiheros wesseli został wprowadzony do akwarystyki przez Rusty Wessel po tym, jak odłowił on ten gatunek w 1991 roku. Zostały wówczas rozmnożone i rozpowszechnione w Stanach Zjednoczonych. Potomstwo po rybach od Rustyego Wessela zostało wysłane do Europy na początku lat 2000. Znany mi jest jedynie zapis hodowli akwariowej autorstwa Stawikowskiego i Wernera (1998:417), w którym jedno ze zdjęć przedstawia samca i samicę (kupione od Rustyego) w akwarium.

W niewoli C. wesseli może być dość agresywny i z tego względu potrzebne jest duże akwarium o długości ponad 150 cm z wystrojem tworzącym bariery wzrokowe to elementy niezbędne do jego udanej hodowli, ponieważ w przeciwnym wypadku mogą poodgryzać sobie ogony. Piach i skały stanowią idealne dekoracje, odpowiadając ich naturalnemu siedlisku. Należy stworzyć im kryjówki, które są natychmiast używane przez te ryby, które są też bardzo płochliwe. Ryby towarzyszące i inne równie lub mniej agresywni współmieszkańcy sprawią, że ryby te poczują się komfortowo i częściowo pokonają swoją nieśmiałość. W akwarium C. wesseli nigdy nie wypływa powyżej poziomu skał, zawsze trzymając się tak nisko jak to możliwe. Karmienie nie stanowi problemu. Typowe karmy akwariowe są bezproblemowo przyjmowane: granulat dla pielęgnic i mrożone pokarmy, takie jak mysis i artemia.

Jakość wody ma duże znaczenie, a wysokie natlenienie i częste podmiany wody są niezbędne dla dobrobytu tego gatunku. Ryby te doceniają silny prąd wody w akwarium. Najlepiej, by temperatura i chemia wody odpowiadały ich naturalnemu środowisku (pH 7,8, dość miękka woda i °C.), chociaż nie są mi znane zapisy z trzymania tych ryb w innych warunkach.

Gatunek ten był kilkukrotnie z powodzeniem rozmnażany w akwariach i a pary okazały się być dobrymi rodzicami. Składają ikrę w szczelinach między skałami (a nie w grotach) i wedle raportów liczba ziaren waha się od 300-500, w zależności od wielkości samicy (Woodland, 2011:115). Młode są pilnie strzeżone przez samicę i natychmiast mogą być karmione żywymi bądź dekapsułowanymi larwami artemii, by później przejść na pokarmy płatkowane. Młode rosną szybko i mogą osiągnąć 2,5 cm w zaledwie sześć tygodni, po czym ich wzrost spowalnia. (Dziękuję Danowi Woodlandowi za jego szczegółowy opis warunków hodowli).

Komentarze: Czymś niesamowitym jest to, że ryba ta pozostawała nieodkryta do czasu, gdy zrobił to Rusty Wessel w 1991 roku. W 1969 i 1970 roku Michael Martin (1972) spędził siedem miesięcy badając wszystkie główne dorzecza w Hondurasie. Efektem tej wyprawy było zakonserwowanie 26 500 okazów ze 182 lokalizacji. Dodatkowo przebadał on około 6 600 okazów honduraskich ryb przechowywanych w kilku muzeach, a C. wesseli nie był częścią takich wyników (zebrane z: Miller, 1996:179).

Mój dobry znajomy i wieloletni towarzysz podróży, Rusty Wessel, który odkrył tę rybę, często opowiada jak trudno było ją złowić. Ponieważ Rusty doskonałym poławiaczem (najlepszym jakiego znam) wierzę w jego słowa. Ryby te są nie tylko rzadkie, ale ukrywają się między skałami natychmiast, gdy poczują się zagrożone. Rusty podjął nocną próbę odłowienia paru śpiących osobników, które miały być użyte przez Dra Millera do opisu gatunku. Udało mu się złowić kilka sztuk ale wciąż było ich za mało. Wpadłszy na genialny pomysł, odwiedził bar w najbliższym miasteczku i zapytał rybaków, by za odpowiednią opłatą odłowili dla niego ryby. Efektem wizyty następnego dnia było pięć okazów, co było w porządku, ale wciąż nie wystarczyło. Zapłacił tak jak obiecał i ku jego zaskoczeniu następnego dnia otrzymał ponad sto ryb!

Miller (1996:183) uznał Chuco microphthalmus (w jego przypadku Theraps, ponieważ nie uznawał on rodzaju Chuco ze względu na nieakceptowalną diagnozę) jako siostrzany gatunek dla C. wesseli i z tego względu umieścił go w rodzaju Theraps choć uznaje go tymczasowo.

Zarówno Concheiro Pérez i współpracownicy (2007) jak Oldřich Říčan i współpracownicy (2008:952) wykazali, że T. irregularis (gatunek typowy dla rodzaju Theraps) i T. wesseli są bardzo odległymi krewnymi i tak na prawdę należą do osobnych linii rodowych, przy czym C. wesseli jest zaliczany do Amphilophini, a nie Heroini, gdzie przynależy Theraps. Dlatego w przyszłości C. wesseli będzie musiał być przeniesiony do osobnego rodzaju. W obydwu badaniach C. wesseli ujawnił się jako gatunek siostrzany dla Tomocichla sieboldii.

Literatura (8):

  • Concheiro Pérez, Gustavo A & Oldrich Rican, Guillermo Ortíz, Eldredge Bermingham, Ignacio Doadrio, Rafael Zardoya. 2007. "Phylogeny and biogeography of 91 species of heroine cichlids (Teleostei: Cichlidae) based on sequences of the cytochrome b gene". Molecular Phylogenetics and Evolution. v.43(1), pp. 91-110. DOI: 10.1016/j.ympev.2006.08.012 (crc01440) (streszczenie)
  • Martin, Michael. 1972. "A biogeographic analysis of the fresh water fishes of Honduras". Ph.D. dissertation, Univ. Microfilms, Ann Arbor, Michigan. pp. 1-598 (crc06684)
  • Miller, Robert Rush. 1996. "Theraps wesseli, a new species of cichlid fish from the Caribbean slope of northern Honduras". Tropical Fish Hobbyist Magazine. (44); 10 (#484); pp. 179-183 (crc00058)
  • Stawikowski, Rainer & U. Werner. 1998. "Die Buntbarsche Amerikas, Band1". Ulmer Verlag, Stuttgart. 540 pp (crc01090)
  • Wessel, Rusty. 1998. "Discovery, Pursuit and Capture of Theraps wesseli". The Cichlid Room Companion (crc02022)
  • Woodland, Dan. 2011. "Spawning Theraps wesseli". Aquarium Fish International. pp. 113-115 (crc06687)
  • Říčan, Oldřich & L. Piálek, K. Dragová & J. Novák. 2016. "Diversity and evolution of the Middle American cichlid fishes (Teleostei: Cichlidae) with revised classification". Vertebrate Zoology. v. 66(n. 1), pp. 1 – 102 (crc07292) (streszczenie)
  • Říčan, Oldřich & R. Zardoya & I. Doadrio. 2008. "Phylogenetic relationships of Middle American cichlids (Cichlidae, Heroini) based on combined evidence from nuclear genes, mtDNA and morphology". Molecular Phylogenetics and Evolution. 49: 941-957 (crc01818) (streszczenie)

Cytat:

Artigas Azas, Juan Miguel. (września 21, 2016). "Chortiheros wesseli (Miller, 1996)". Cichlid Room Companion. Źródło: na marca 02, 2021, od: https://cichlidae.com/species.php?id=242&lang=pl. (crc10120)