Samiec w akwarium
Samiec Thorichthys meeki w akwarium Willema Heijnsa [Holandia]. Otrzymał on ten okaz w latach 80tych od przyjaciół, którzy schwytali go w Gwatemali.Zdjęcie wykonał Willem Heijns. Określa Juan Miguel Artigas Azas

Rodzina
Cichlidae

Podrodzina
Cichlinae

Plemię
Therapsini

Rodzaj
Thorichthys

Grupa
Meeki

Status
prawidłowy


Opiekun

Opublikowany:

Ostatnia aktualizacja:
24-lis-2011

Thorichthys meeki (Brind, 1918)

Boca de fuego; Chonga; Firemouth cichlid; Scarlet chanchito.


Tłumacz: Piotr Koba (22-sty-2012)
image

Oryginalny opis jako Thorichthys helleri meeki:

ZooBank:D34733B7-BFEE-4F05-B315-0EC156FE1E48.

Synonimy (1):

Historia taksonomiczna:

Etymologia: Nazwa została nadana przez Waltera L. Brinda na cześć dwudziestowiecznego amerykańskiego (urodzonego w Ohio) zoologa, Setha Eugena Meeka (1859-1914), ucznia Davida Starra Jordana. S. E. Meek przeprowadził znaczące kolekcje ryb w USA, Meksyku i Ameryce Środkowej. W ich rezultacie opisał liczne gatunki i rodzaje ryb, z Thorichthys włącznie. Jest znany ze swoich prac dotyczących meksykańskich i panamskich ryb.

Nazwy popularne: Boca de fuego (Meksyk); Chonga; Firemouth cichlid (Stany Zjednoczone); Scarlet chanchito (Stany Zjednoczone).

Typy:

Holotyp przechowywany w Smithsonian Institution National Museum of Natural History (uprzednio Narodowe Muzeum Stanów Zjednoczonych), z oznaczeniem USNM 79243 (wcześniej USNM 61490). Brind podaje w oryginalnym opisie (1918), że 265 okazów, z których wyselekcjonowano holotyp, zostało złowionych w maju 1917 roku przez francuskiego żeglarza. Miejscem gdzie zostały schwytane były płytkie obszary rzeki niedaleko portu Progreso w północnej części półwyspu Jukatan. Ów człowiek sprzedał Brindowi ryby w Nowym Jorku, gdzie zostały rozpowszechnione wśród akwarystów.

Diagnoza taksonomiczna: Walter Brind wspomina, że ryby prezentują na ciele kolor czerwony, co nie zostało wspomniane przez Meeka (1904) nawiązując do Thorichthys helleri, w opisie rodzaju Thorichthys. W przeciwieństwie do tego, ryby prezentują "wspaniałą szkarłatną czerwień rozciągającą się od gardła i dolnych części pokryw skrzelowych, aż do krańców płetw brzusznych, poza tym ubarwienie jest podobne do typu (Thorichthys helleri).".

Rozmiar: Mimo, że Brind (1918) wspomina, że Thorichthys meeki osiąga maksymalną długość 15,2cm (podejrzewam, że mowa tu o długości całkowitej), osobnik tej wielkości są dość rzadkie, i większość nie przekracza 12cm długości całkowitej dla samców, a 8cm dla samic. Moje, podchowane w akwarium ryby nigdy nie przekroczyły tych wartości. Nawet w stanie dzikim 12cm okazy są rzadkie.

Dymorfizm płciowy: Thorichthys meeki nie wykazuje wyraźnego dymorfizmu płciowego. Samce rosną większe, a przedłużenia ich płetw nieparzystych są dłuższe. Samice często mają większe brzuchy.

Lokalizacja typu: Niedaleko Progreso, Jukatan, Meksyk.

Występowanie: Thorichthys meeki ma duży obszar występowania. Gatunek ten jest spotykany w zlewni Zatoki Meksykańskiej, począwszy od rzeki Tonala w północno-wschodniej części przesmyku Tehuantepec, aż po dopływy dolnego biegu rzeki Grijalva w stanie Tabasco, i wyżej w północnej części półwyspu Jukatan (od 17°30’ do 22°30’ szerokości geograficznej północnej, i 88° do 93° długości geograficznej zachodniej). W skład występowania T. meeki wchodzą więc rzeki Tonala, Pichucalco, Oxolatlan i Teapa, laguny w dolnym biegu dorzeczy Usumacinta i Grijalva, Tulija i Usumacinta wraz z ich dopływami, czyli Chancala, La Pasion, Lacantun i San Pedro. Spotkamy je również w Chompán, Candelaria, i ostatnią główną rzeką na północy Jukatanu, czyli Champotón. Poza tym także w większości jezior zapadliskowych (Cenotes) na północy i zachodzie półwyspu. Pielęgnica ta zajmuje niziny aż do 150m n.p.m. W wyżej położonych biegach wspominanych rzek, gdzie woda jest przejrzysta gatunek ten jest nieliczny, i obserwowany jedynie w zastoiskach.

Meeki występują również po wschodniej stronie Jukatanu, od zapadlisk w Rezerwacie Biosfery Sian Ka'an na południe od Tulum, aż po północne Belize i rzekę Belize bardziej na południe. Tutaj T. meeki żyje w rzekach i jeziorach o przejrzystej wodzie, co jest przeciwieństwem do siedlisk na zachodzie półwyspu.

Zanotowano (Lee i inni, 1980) populację T. meeki na małym obszarze na południu Florydy, prawdopodobnie jako efekt ucieczek ze znajdujących się tam farm ryb akwariowych.

Thorichthys meeki przedstawia dużą różnorodność w obrębie swojego występowania, zarówno morfologiczną jak i kolorystyczną. Najbarwniejsze osobniki znajdowane są w stawach dolnej Grijalva w stanie Tabasco; noszą one na dolnej części głowy oraz korpusu intensywną czerwień. Kolor ten obecny jest również na nieparzystych płetwach i w mniejszym stopniu na grzbiecie. Okazy z obszaru górnej Usumacinta rosną nieco większe, niż te żyjące w stawach dolnej Grijalva-Usumacinta. Populacje ze zlewni Morza Karaibskiego noszą na ciele żółtawe zabarwienie, a kolor czerwony nie jest tak intensywny jak u tych ze zlewni Zatoki, i czasem jest bardziej bladopomarańczowy.

Lokalizacje: Mopan River (Gwatemala, rodzimy), Roaring creek (Belize, rodzimy), White Water Laggon (Belize, rodzimy), Candelaria River (Meksyk, rodzimy), Champoton River (Meksyk, rodzimy), Carrizales River (Meksyk, rodzimy), Illusions Lagoon (Meksyk, undefined), Teapa River (Meksyk, rodzimy), Caobas Lagoon (Meksyk, rodzimy), Cenote Azul (Meksyk, rodzimy), Dulce River (Meksyk, rodzimy), Lake Bacalar (Meksyk, rodzimy), Ucum River (Meksyk, rodzimy), Mamantel (Meksyk, rodzimy), Noh Lagoon (Meksyk, rodzimy), Mizol-Ha River (Meksyk, rodzimy), Lake la Gloria (Gwatemala, undefined), Lake Lachuá (Gwatemala, rodzimy), San Juan River (Gwatemala, undefined), San Pedro River (Gwatemala, rodzimy), Subin River (Gwatemala, undefined), El Remate (Meksyk, rodzimy).

Siedlisko: Thorichthys meeki zamieszkuje gównie stojące wody lagun i rozlewisk powstałych podczas pory deszczowej, jak te w dolnym biegu rzek Grijala i Usumacinta. Można je także znaleźć w zastoiskach rzek bądź miejscach o powolnym przepływie i mulistym dnie. Niemniej kilka populacji żyje w przejrzystych zapadliskach, źródłach i rzekach, zwłaszcza po wschodniej stronie Jukatanu, północnym Belize i innych siedliskach w Meksyku.

Niektóre z lagun, gdzie występują Meeki są stałymi zbiornikami wodnymi; inne wysychają w ciągu pory suchej. Tam T. meeki żyje w ogromnym zagęszczeniu w towarzystwie innych ryb. W swoich siedliskach, jest to zawsze jedna z najpowszechniej reprezentowanych ryb.

Woda na całym obszarze występowania T. meeki jest raczej alkaliczna i ma średnia twardość, zazwyczaj powyżej 8 GH i pH ponad 7,5. Część z lagun znajdujących się niedaleko morza ma lekko słoną wodę. Byłem zaskoczony, gdy zobaczyłem kilka osobników w źródle o wysokim stopniu zasolenia znajdującym się w górnej części półwyspu Jukatan, opodal Celestum, Wraz z nimi można było zaobserwować ryby o znacznie lepszej odporności na wysokie zasolenie.

Temperatura wody jest zróżnicowana, i waha się od 22 do 30°C, z wyższymi wartościami przypadającymi na późną porę suchą, od Grudnia do Maja. Deszcze przynoszą spadek temperatury.

Większość zbiorników wodnych zamieszkiwanych przez T. meeki charakteryzuje niska widoczność, płytkość i miękkie podłoże, składające się zazwyczaj z błota i pokładów liści z drzew. Brzegi stawów są porośnięte roślinnością bagienną i trawą. Można trafić na pewne ilości zatopionego drewna. Brak jest roślinności wodnej, poza niewielkimi ilościami lilii Nymphaea sp. i hiacyntów wodnych Euchornia sp.

Wraz z Meekami można trafić na inne pielęgnice: Thorichthys pasionis, T. helleri (nieliczny), Astatheros robertsoni, 'Cichlasoma' salvini, 'C.' urophthalmus, Rocio octofasciata, Vieja heterospila (nieliczny), Parachromis friedrichsthalii, P. managuensis, Petenia splendida i inne rodziny ryb, jak Characidae, reprezentowane przez Astyanax aeneus i Hyphessobrycon compressus; Cupleidae: Dorosoma anale i D. petenensis; Pimelodidae: Rhamdia guatemalensis i R. laticauda; Ariidae: Arius aguadulce; Poeciliidae: Poecilia petenensis, Gambusia sexradiata, Belonesox belizanus, Xiphophorus maculatus, Poecilia mexicana; Rivulidae: Rivulus tenuis; Symbranchidae: Ophisternon aenigmaticum; Lepisostidae: Lepisosteus tropicus i inne.

Ochrona: Thorichthys meeki jest wpisany prez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody do Czerwonej Księgi Gatunków Zagrożonych IUCN jako (LC) Najmniejszej troski (2018).

Pokarm: Thorichthys meeki żywi się w swoich siedliskach pobierając pokarm z miękkiego dna, dokładnie analizując substrat swoim ostro zakończonym pyskiem. Większość diety stanowią bezkręgowce, takie jak widłonogi (Copepoda) i wioślarki (Cladocera). Badania zawartości żołądków wykazały także niewielki udział mają małe ryby i glony (do 29%); w każdym razie T. meeki można uznać za zooplanktonożercę (Valtierra-Vega i inni, 2000). T. meeki pożywia się w grupach, a według moich obserwacji nieaktywnych seksualnie okazów samo pożywianie w naturalnym środowisku pochłania większość ich czasu. Dominujące okazy poszukują pokarmu w najkorzystniejszych miejscach w siedlisku, podczas gdy osobniki położone niżej w hierarchii muszą zadowolić się mniej obfitymi w jedzenie stanowiskami.

Rozmnażanie: Thorichthys meeki dobierają się w pary głównie od marca do maja, kiedy to trwa pora deszczowa; jednakże, w bardziej stabilnych zbiornikach wodnych, jak Laguna Bacalar, ryby mogą tworzyć stadła przez cały rok (Neil, 1984). Pary powstają na dwa sposoby. Albo samiec obejmuje terytorium z miejscem osłoniętym od widoku i twardym substratem, po czym zaleca się do przepływających obok samic, które w pewnym stopniu odpowiadają na jego starania. W przeciwnym wypadku pielęgnice dobierają się zanim razem przystąpią wybierania i przygotowywania miejsca na tarło.

W pierwszym przypadku samce wybierają miejsce na tyle osłonięte od widoku, że mogą skupić się na obronie terytorium poza nim. Na swoim terenie samce przyjmują pozę z nieco (10-30 stopni) opuszczoną głową, w pełni rozpostartymi płetwami. Tak zalecają się do każdej przepływającej samicy, dodatkowo trzęsąc całym ciałem i prezentując swoje atuty. Wówczas część samic okrąża samca i rozpościera samice, na co natychmiast odpowiada samiec, znajdując się w centrum swojego terytorium również napręża wszystkie płetwy. Po tej krótkiej prezentacji większość samic opuszcza samca, niepowiedziane jednak, że nie wrócą. Inne od razu pozostają, i łączą się z samcem w parę.

W drugiej opcji pary T. meeki powstają na ich terytoriach pokarmowych, i później szukają przez jakiś czas miejsca na tarło. Częściej zdarza się jednak, że to samiec obejmuje terytorium (Neil, 1984).

W każdym przypadku samce, czy też pary, bronią swoje terytoria przed intruzami lub sąsiednimi parami; czynią to poprzez opuszczanie dna gardła i małe szarże w kierunku przeciwnika. Czarne kropki na bokach głowy u Thorichthys (poza T. callolepis) przy poszerzonych wieczkach skrzelowych stwarzają wrażenie szerzej rozstawionych oczu, i tym samym większej ryby (Radesater & Ferro, 1979).

Terytoria rozrodcze T. meeki to zazwyczaj miejsca o dużym zagęszczeniu populacji, przez co pary są zmuszone do prowadzenia ustawicznych sprzeczek pomiędzy sobą (Neil, 1983), Rzadko jednak dochodzi u nich do jakichkolwiek uszkodzeń ciała.

Samce i samice wysuwają swoje pokładełka kilka godzin przed aktem tarła, zaraz po tym jak intensywnie wyczyszczą pyskami miejsce wybrane do składania ikry. Samice składają krótkimi podejściami blisko substratu rzędy ikry o bursztynowym kolorze. Po tym ustępuje miejsca samcowi, który podążając za nią, zapładnia jajeczka. To zrytualizowane zachowanie powtarza się aż zostaje złożonych około 200 jaj o długości 1,7mm (Coleman, 1998).

Jeśli to możliwe, jako substrat dla ikry T. meeki wybiera pęknięcia i szczeliny w skałach. Niektóre pary adoptują do tego celu zatopiony liść drzewa. Według moich obserwacji jaja T. meeki znajdujące się na substracie znajdują się w dość dużej odległości od siebie, co jest przeciwieństwem do innych Thorichthys. Jest to prawdopodobnie czynione, by miały one lepszy dostęp do tlenu, jako siedliska zamieszkiwane przez te ryby są w niego ubogie.

Larwy wykluwają się z jaj wachlowanych przez płetwy piersiowe samicy po około 48 godzinach (warunki akwariowe). Do tego czasu rodzice wykopują w dnie kilka dołków, dokąd w swoich pyskach, ostrożnie transportują świeżo wyklute młode. Prawdopodobnie by oszukać nocne drapieżniki, takie jak sumy Rhamdia, miejsce jest regularnie zmieniane, a pozostały we wcześniej wykorzystanych dołkach zapach czyni je trudniejszymi do znalezienia. W akwarium, narybek zaczyna resorbuje ciężki woreczek żółtkowy i zaczyna pływać po 5 dniach. Dzieje się to w 2 do 3 tygodniu po objęciu terytorium (Neil, 1984).

Odkąd zaczną pływać, młode Meeki są dokładnie pilnowane przez rodziców. Kierują oni swoim potomstwem za pomocą nerwowymi ruchami ciała oraz naprzemiennym podnoszeniem/opuszczaniem płetw. Jak u pozostałych przedstawicieli rodzaju, to samica znajduje się w pobliżu młodych, a samiec prowadzi rodzinę i odgania przeciwników.

Opieka rodzicielska u T. meeki może trwać nawet 3 miesiące (Neil, 1984), kiedy to młode są wystarczająco duże (15-20mm długości) i opuszczają swoich rodziców. Para jest doskonale zgrana w pilnowaniu gromady narybku. Jakiekolwiek odwrócenie uwagi, lub zniknięcie któregoś z rodziców, może natychmiast skutkować w stracie młodych, zjedzonych przez drapieżnika, jak np. wszędobylskie i bezwzględne kąsacze Astyanax aeneus. Pojedyncze pary mają minimalne szanse na wychowanie młodych do rozmiaru, w którym stają się niezależne.

Często można spotkać małe Thorichthys w pobliżu brzegów, między źdźbłami traw i roślinnością bagienną. Gdy podrosną (ok. 4cm) dołączają do dorosłych w poszukiwaniu pożywienia w na otwartej przestrzeni.

Akwarystyka: Thorichthys meeki jest popularną rybą akwariową od początku swojego istnienia w hobby, czyli przez ponad 80 lat.

T. meeki nie są zbyt agresywne, i bardzo piękne, w dodatku mogą być z łatwością trzymane w domowych warunkach. Nie wymagają tak dużych zbiorników jak wiele innych pielęgnic z Ameryki Środkowej. 1,2m długości i 250 litrów objętości należy uznać za minimum. W większości wypadków takie akwarium wystarczy dla grupy tych ryb. Pamiętajcie, by wybierać akwaria o większej powierzchni dna; wysokość ma drugorzędne znaczenie. Aranżując zbiornik dla tych ryb spróbujcie odwzorować ich naturalne siedliska, które opisałem powyżej. Drobny piasek (oczywiście unikajcie błota), i dużo kryjówek - to najważniejsze. Rybom tym żyje się o wiele lepiej w grupach. Lepiej, by zbiornik był lekko przerybiony; dzięki temu agresja jest rozkładana na większą liczbę osobników, a zachowanie bardziej naturalne. Ryby rozpraszające są ważnym elementem ich otoczenia. Świetnie sprawdzają się w tym celu duże piękniczki (bardzo małe są w akwariach zjadane), jak inne podobnej wielkości, aktywne gatunki. Pomijając typową dla pielęgnic agresję, jeśli zapewni się im odpowiedniej wielkości akwarium Meeki ignorują ryby, które nie stanową dla nich bezpośredniego zagrożenia.

Meeki łapczywie przyjmują większość oferowanych karm, ale mimo iż są drapieżne, unikajcie mięsa zwierząt ciepłokrwistych, które może powodować problemy z trawieniem i prowadzić do śmierci.

Jednym z ważnych aspektów w hodowli T. meeki jest dokładna kontrola temperatury wody. Według moich obserwacji Thorichthys są tak samo wrażliwe na za chłodną, jak i na za ciepłą wodę. My, akwaryści często zapominamy o problemach jakie niesie zbyt wysoka temperatura; u Thorichthys przebywanie w wodzie cieplejszej niż 28 stopni Celsjusza szybko prowadzi do zwinięcia płetw i śmierci. T. meeki wydaje się być odporniejsza na takie warunki, ze względu na temperatury, które napotyka w swoim naturalnym środowisku.

Komentarze: Co ciekawe, odmiana Thorichthys meeki, popularna w akwariach od wielu lat, prawdopodobnie nie jest najbardziej kolorową. Możliwe, że to te znalezione na północy Jukatanu 80 lat temu są przodkami hodowanych obecnie ryb. Dziś najbardziej barwna odmiana jest znana z z okolic miasta Villahermosa. Jest ona coraz łatwiej dostępna, co zapewni miejsce tego gatunku w akwarystyce na wiele kolejnych lat.

Innym aspektem wartym rozważenia jest ocena starszego taksonu, mianowicie Thorichthys affinis. Wygląda na to, jest tylko wariantem geograficznym Meeki. Cechy, które są używane do odróżniania T. affinis od T. meeki, czyli nieco bardziej wydłużone ciało, wypukły kształt głowy, delikatniejsza czerwień na ciele, są typowe dla innych populacji gatunku na wschodniej części półwyspu Jukatan. Najprawdopodobniej T. meeki jest młodszym synonimem Thorichthys affinis.

W nawiązaniu do dużej różnorodności Thorichthys meeki zasugerowano, że jeden nowy gatunek powinien zostać opisany, a konkretnie pomarańczowo zabarwiona populacja w okolicach jeziora Bacalar (Schmitter-Soto, 1998). Należy jednak pamiętać, że Meeka, jak każdy organizm o tak dużym obszarze występowania może być w pewnym stopniu zróżnicowany, co prezentuje T. meeki. Moim zdaniem nie zyskamy niczego pożytecznego z rozbijania T. meeki na kolejne gatunki, co już zostało zrobione w przypadku innych pielęgnic amerykańskich.

Mimo, że już wiele badań zostało podjętych w celu lepszego zrozumienia historii naturalnej tej fascynującej, małej pielęgnicy, to nadal wiele pozostaje do odkrycia, jak np. ich niejasne powiązanie z występującym symaptrycznie Thorichthys pasionis. W naturalnym środowisku spotyka się je zawsze razem (przynajmniej w przypadku Thorichthys pasionis) i każdego roku jeden z gatunków występuje liczniej od drugiego; sytuacja ta ulega odwrotowi po kilku latach. Nie krzyżują się one w sposób zagrażający stabilności obydwu gatunków. Co ma na celu ta wyraźnie uzupełniająca się relacja?.

Literatura (13):

  • Brind, Walter L.. 1918. "A new subspecies of Thorichthys helleri". Aquatic Life. 3 (8); pp. 119-120 (crc00274)
  • Coleman, Ron & A. P. Galvani. 1998. "Egg size determines offspring size in neotropical cichlid fishes (Teleostei: Cichlidae)". Copeia (crc01251)
  • Hasse, J. J.. 1981. "Characters, synonymy, and distribution of the middle American cichlid fish Cichlasoma meeki.". Copeia. pp. 210–212 (crc02490) (streszczenie)
  • Hodapp, Antoinette & F. Dennis. 1982. "Optimal foraging by Firemouth Cichlids, Cichlasoma meeki, in a social context". Animal Behaviour (crc03991)
  • Hubbs, Carl Leavitt. 1935. "Fresh-water fishes collected in British Honduras and Guatemala". Miscellaneous Publications, Museum of Zoology, University of Michigan. (n. 28); pp. 13-15 (crc00252)
  • Kullander, Sven. 1996. "Heroina isonycterina, a new species of cichlid fish from Western Amazonia, with comments on cichlasomine systematics". Ichthyological Explorations of Freshwaters. v. 7(n. 2), pp. 149-172 (crc01223) (streszczenie)
  • Miller, Robert Rush & B.C. Nelson. 1961. "Variation, life colors, and ecology of Cichlasoma callolepis, a cichlid fish from Southern Mexico, with a discussion of the Thorichthys Species Group". Occasional Papers of the Museum of Zoology, University of Michigan. (n. 622), pp. 9 (crc01100)
  • Neil Susan .J.. 1984. "Color pattern variability and behavioral correlates in the firemouth cichlid, Cichlasoma meeki.". Copeia (crc02491)
  • Neil Susan .J.. 1984. "Field studies of the behavioral ecology and agonistic behavior of Cichlasoma meeki (Pisces: Cichlidae)". Environmental Biology of Fishes (crc03990)
  • Neil, Susan J. 1983. "Contest for space in breeding Cichlasoma meeki, the role of resource holding potential". Behavior (crc03992)
  • Neil, Susan J. 1983. "Contest for space in breeding Cichlasoma meeki, the use of increased apparent size display". Behavior (crc03993)
  • Radesater, T. & A. Ferno. 1979. "On the function of the ‘eye-spots’ in agonistic behaviour in the fire-mouth cichlid (Cichlasoma meeki)". Behavioural Processes (crc02495)
  • Valtierra-Vega, Maria Teresa & J. J. Schmitter-Soto. 2000. "Hábitos alimentarios de las mojarras (Perciformes: Cichlidae) de la laguna Caobas, Quintana Roo, México". Revista de Biologia Tropical (crc01505) (streszczenie)

Cytat:

Artigas Azas, Juan Miguel. (listopada 24, 2011). "Thorichthys meeki (Brind, 1918)". Cichlid Room Companion. Źródło: na listopada 27, 2020, od: https://cichlidae.com/species.php?id=248&lang=pl. (crc10821)